In de afgelopen jaren gebruiken we in onze samenleving, ons werk en onze verhouding tot elkaar, veelvuldig het begrip ‘veiligheid’. We doelen daarmee op: je vrij voelen om jezelf te mogen zijn, je uit te kunnen en durven spreken en je gelijkwaardig te kunnen voelen aan anderen. Steeds vaker staat dit als kernwaarde of samenwerkingsprincipe opgenomen in teams of bij organisaties.
Tegelijkertijd is het een term die verschillend wordt geïnterpreteerd, en soms onnodig of te snel wordt gebruikt. En wanneer er eenmaal is uitgesproken dat één of meer mensen zich niet meer veilig voelen, heeft dat impact op het gehele team. Ik merk dit in mijn coachpraktijk: steeds vaker beginnen (team-)vragen niet bij teambuilding of ‘gedoe’, maar bij geluiden van onveiligheid.
Daarom heb ik mij in 2024 verder verdiept in dit onderwerp. In nauwe samenwerking met vakgenoten en opdrachtgevers ontwikkelde ik drie instrumenten.
- Een masterclass ‘Cultuur en Veiligheid’: onderdeel van de high-impact sessies (hier te vinden) waarin in hoog tempo de belangrijkste zaken voorbij komen omtrent psychologische veiligheid, teamcultuur, inclusie en routes bij problemen. Zeer geschikt voor professionals en groepen die al met het onderwerp bekend zijn en graag hun expertise willen vergroten.
- Een leertraject ‘Cultuur en Veiligheid’, bedoeld voor teams of samenwerkingspartners waar geen grote issues spelen, maar waar men de veiligheid wil behouden, versterken en onderhouden.
- Een onderzoeksaanpak bij incidenten, signalen of meldingen van onveiligheid.
De masterclass is een op maat gemaakte lezing van 1 à 2 uur. We bereiden gezamenlijk voor wat de nadruk moet krijgen, zodat het optimaal aansluit bij de context van de organisatie en / of deelnemers. Het geeft professionals heldere kaders, taal en richtlijnen voor omgaan met (on)veiligheid. Zeer geschikt voor interne adviseurs zoals HR, P&O, coaches, procesbegeleiders. Maar ook passend voor managers of directeuren die al over veel kennis beschikken en zich graag laten bijpraten over de nieuwste inzichten.
Het leertraject bestaat uit vier modules van een halve dag, waarin de meest actuele theorie over psychologische en sociale veiligheid aan bod komt. Belangrijk als duiding (wat is het wel én niet), en om gezamenlijke taal te ontwikkelen. Daarnaast staan de succesfactoren centraal, waarbij het deelnemende team of MT gezamenlijk onderzoekt welke van die krachtige elementen al aanwezig zijn en welke extra aandacht verdienen. Ten derde is er aandacht voor de individuele triggers en kenmerken, en verkennen we de balans tussen ‘jezelf zijn’ en aanpassen. Na afloop is het team bewuster, vaardiger én veiliger.
Mijn aanpak voor onderzoek bij incidenten is gericht op het vaststellen van de mate van verstoring van het de werkrelaties, en de mogelijkheden voor oplossing via coaching, mediation, sancties of uit elkaar gaan. Het onderzoek vindt plaats met medeweten van alle betrokkenen.
In het onderzoek wordt niet alleen gebruik gemaakt van de verbale input die wordt gegeven. Ook emoties, houding en gedrag van betrokkenen vormen onderdeel van het onderzoek. De combinatie van verbale en non-verbale input geeft inzicht op inhoud (gedachten, aannames, patronen, analyses, woordkeuze) en op emotie / beleving (spanning, bereidheid, eerlijkheid, vertrouwen, draagkracht). Op basis daarvan maak ik een analyse, met duiding vanuit het actueel theoretisch kader en een advies aan de opdrachtgever over een realistische, werkbare aanpak voor het vervolg.